Czym jest cegła gotycka
Cegłą gotycką nazywa się cegłę, z której wznoszono średniowieczne kościoły, zamki, mury miejskie i kamienice, szczególnie na Pomorzu, Warmii, Mazurach, Kujawach i Śląsku. Była formowana ręcznie w drewnianych formach, suszona na powietrzu i wypalana w polowych piecach, dlatego ma nieregularne krawędzie, różnice wymiarów i bardzo zmienny kolor: od pomarańczu przez głęboką czerwień po ciemny brąz i niemal czarne, zeszklone główki. Na wielu sztukach widać ślady palców i dłoni rzemieślników, stąd potoczna nazwa palcówka. Od współczesnej cegły różni ją przede wszystkim format: cegła gotycka jest wyraźnie większa i cięższa, a w murach uzupełniały ją kształtki do żeber, portali, laskowań i fryzów, nazywane kształtkami gotyckimi. Dziś takie cegły pozyskuje się głównie z rozbiórek i remontów albo wytwarza na zamówienie do prac konserwatorskich.
Wymiary cegły gotyckiej
Nie istniał jeden normowy format cegły gotyckiej. Wymiary zależały od regionu, okresu i cegielni, dlatego w opisach zabytków podaje się zakresy, a nie jedną liczbę. Orientacyjnie cegła gotycka ma około 27-31 centymetrów długości, 12-15 centymetrów szerokości i 8-10 centymetrów wysokości, czyli jest dłuższa i wyraźnie wyższa niż dzisiejsza cegła pełna o wymiarach 250 x 120 x 65 milimetrów. Wyższe warstwy i grube spoiny wapienne dają charakterystyczny, ciężki rytm muru, który od razu odróżnia elewację gotycką od dziewiętnastowiecznej. Jeżeli uzupełniasz zabytkowy mur, wymiary dobiera się do istniejących cegieł i uzgadnia z konserwatorem, a nie z katalogu. Do nowych wnętrz i elewacji, które mają tylko nawiązywać do gotyckiego charakteru, wymiary pełnej cegły nie są potrzebne: liczy się wygląd lica, kolor i spoina.
Wątek gotycki i spoina
Wątek gotycki, nazywany też wątkiem polskim, polega na tym, że w każdej warstwie muru cegły układane wzdłuż, czyli wozówki, przeplatają się z cegłami ułożonymi krótszym bokiem do lica, czyli główkami. W średniowiecznych murach spotyka się też wątek wendyjski, w którym na dwie wozówki przypada jedna główka. Główki bywały mocniej przepalone i ciemniejsze, co dawało dekoracyjne wzory na elewacji. Spoiny wykonywano z zaprawy wapiennej, często szerokiej i lekko cofniętej albo podciętej. Na ścianie z płytek ten efekt odtwarza się układem i fugą: płytki przesuwa się względem siebie jak w murze, krótsze docinki wstawia w miejscach główek, a jasną, piaskową albo szarą fugę prowadzi szerzej niż przy nowoczesnym klinkierze. Wtedy nawet okładzina o grubości około 2 centymetrów czyta się jak gruby, stary mur.
Lico gotyckie: płytki z cegły rozbiórkowej
Lico gotyckie to nasza seria płytek z lica cegły rozbiórkowej o najmocniejszym, najbardziej historycznym charakterze: z czerwienią, pomarańczem, czarnymi przepaleniami i pozostałościami dawnych zapraw. Nazwa odnosi się do wyglądu muru, a nie do średniowiecznego formatu. Płytki mają 23-26 centymetrów długości, 6,5-7 centymetrów wysokości i około 2 centymetrów grubości, ważą orientacyjnie 36 kilogramów na metr kwadratowy, a na metr składa się 46 sztuk, licząc ze spoiną 1,5 centymetra. Warianty Śląskie, Pomorskie i Retro różnią się kolorem oraz ilością śladów zaprawy. Krawędzie ścian, wnęk i filarów wykańcza się narożnikiem gotyckim: dłuższy bok ma 23-26 centymetrów, krótszy 4-6 centymetrów, a na metr bieżący idzie 13 sztuk. Dzięki temu krawędź wygląda jak pełna cegła. Seria sprawdza się na ścianach akcentowych, klatkach schodowych, elewacjach, cokołach, w restauracjach i biurach.
Całe cegły gotyckie z rozbiórki
W kategorii cegieł rozbiórkowych sprzedajemy całe cegły gotyckie na sztuki. Pochodzą z rozbiórek budynków postawionych przed 1914 rokiem, były formowane ręcznie i wypalane w dawnych piecach, więc mają patynę, porowatość i przebarwienia, których nie da nowa cegła. To nie są cegły średniowieczne: ich wymiary są zróżnicowane, najczęściej około 24-29 centymetrów długości i 6-9 centymetrów wysokości, a jedna sztuka waży około 3 kilogramów. Do wyboru są trzy modele. Sahara ma jasne odcienie piasku, żółci i ochry. Holenderska jest intensywnie czerwona, bardziej zwarta, z równym licem pokrytym drobnymi nakłuciami. Klasyczna łączy czerwień, miedź, brąz i pomarańcz, często z widocznymi śladami ręcznego formowania. Model i dostępność potwierdzamy po złożeniu zamówienia, a zdjęcia konkretnej partii prześlemy na prośbę. Takie cegły nadają się do murków, słupków, obudów i detali; przy pracach przy zabytku dobór uzgadnia się z konserwatorem.
Ile płytek Lico gotyckie na ścianę
Policz powierzchnię ściany, odejmij duże otwory i dolicz zapas na docinki i selekcję kolorystyczną; przy cegle z odzysku zapas jest ważniejszy niż przy równych płytkach. Na metr kwadratowy przyjmij 46 płytek Lico gotyckie, a krawędzie zmierz osobno w metrach bieżących i pomnóż przez 13 narożników. Ściana o wymiarach 4 x 2,6 metra bez otworów to około 10,4 metra kwadratowego, czyli orientacyjnie 478 płytek przed zapasem, a dwie pionowe krawędzie po 2,6 metra to około 68 narożników. Do tego klej do cegły, grunt i fuga: worek kleju 10 kg na około 4 metry kwadratowe, worek fugi 10 kg na około 2 metry kwadratowe przy spoinie około centymetra. Okładzina o wadze około 36 kilogramów na metr wymaga nośnego podłoża, co przy lekkich ścianach działowych warto sprawdzić przed zamówieniem. Całość policzysz w kalkulatorze płytek.
